"PAMIĘTNIKI" - JAN CHRYZOSTOM PASEKI:
łączą elementy wspomnień i autobiografii; Autor snuje o swym życiu swobodną, gawędziarską opowieść, potocznym językiem przeplatanym gęsto łaciną (makaronizmy). Opowieść jest pełna anegdot i przysłów, często humorystycznych.
Z tego obrazu wyłania się mentalność autora: szlachcica przywiązanego do swobód i przywilejów, materialisty (żon szuka głównie dla posagu), dzielnego, czasem okrutnego żołnierza jest typowym sarmackim patriotą, na cudzoziemców patrzy z góry, przedkładając panad wszystko obyczaj polski.
"Pamiętniki" można podzielić na 2 części:
Pierwsza obejmuje lata 1656-1666 i poświęcona jest wojennym dziejom autora. Opisuje jego przygody i podóże po Europie. Pasek poświęca w niej wiele uwagi ukazaniu odmiennych niż w Polsce tadycji i zwyczajów panujących w odwiedzanych krajach.
Druga część obejmuje lata 1677-1688 i ukazuje Paska jako ziemianina. Autor szczegółowo opisuje szlachtę polską, jej upodobania, zwyczaje. Fragment "Pamiętników" poświęcony jest opisowi poszukiwań żony przez autora. Pokazano tu jak odbywały się te poszukiwania, na jakie zalety kobiet zwracano uwagę, jaką olę pełnili swaci. Wyłania się tu często komiczny talent autora.
